کوتاه در مورد پیشینه آموزش و تحصیل در نایین

سابقه فرهنگی نایین نیز طولانی است، با مراجعه به منابع و مآخذی که دربارهی شهر نایین تألیف شده مشخص میگردد که قدیمی ترین مدرسه در حدود قرن هشتم هجری در نایین فعال بوده است. اما با همه این سابقه نایین هرگز مدرسهی علمیه معتبری نداشته است. یکی از دلایل این مطلب نزدیکی نایین به اصفهان است. کمیٍ مسافت بین نایین و اصفهان که در اکثر ادوار تاریخی دارالعلم بود، علمای نایین را به اقامت در اصفهان ترغیب میکرد. طلاب و علاقمندان نیز ترجیح میدادند از حوزههای متعددی که در اصفهان برپا بود استفاده کنند. اما محلات هفتگانهی شهر مکتب خانههایی داشتند که محصلین آموزشهای ابتدایی را در آنها فرا میگرفتند و آنگاه به اصفهان و یا دیگر شهرهای بزرگ میرفتند.

اولین مدرسه در سال 1332هجری در نایین افتتاح شد و «فاتحیه» نام گرفت. در تأسیس مدارس عالی و دانشکدهها نیز نایینیها کمکهای فراوان کردهاند و در ایجاد این مراکز نقش اساسی داشته اند. مرحوم مشیرالدوله با کمک فرزندان خود اولین مدرسهی علوم سیاسی را تأسیس کرد که دانشکدهی حقوق فعلی است. دکتر حسین پیرنیا مدرسه عالی مدیریت و اقتصاد کرج و دکتر کریم خان فاطمی مدرسه عالی دختران را تأسیس کردند. مرحوم غلامحسین مصاحب دانشکدهی ریاضیات را در دانشگاه تهران بنیاد نهاد. از اساتید مشهور، در رشتههای مختلف نیز میتوان از دکتر سید علی خان علوی، استاد ممتاز و برجسته دانشکدهی دامپزشکی، پرفسور تقی خان فاطمی استاد ریاضی، استاد کریم خان پیرنیا، استاد معماری و از خادمان واقعی و دلسوز میراث فرهنگی، استاد جلالی نایینی حافظ شناس و استاد فلسفه، علی محمد عامری مترجم مشهور و بلند آوازه، دکتر مصطفی رحیمی نویسنده، مترجم و متفکر بزرگ، پرفسور مجید مجتبوی نایینی و... که هر یک در اعتلای علم و فرهنگ و دانش این کشور سهمی بسزا داشتهاند. در بین شهرهای ایران نایین به داشتن استعدادهای شگفت و درخشان معروف است.